Psikiyatrik ilaçlar bağımlılık yapmıyor!
Halk arasında çok yağın inanış psikiyatrik ilaçların bağımlılık yaptığı ve çok olumsuz etkileri olduğudur. Birçok hasta bu inanıştan dolayı ilaç kullanmakta gönülsüz davranır. Oysa bu inanış eski nesil ilaçlara aittir. 1950'lere kadar sinir ilaçları bağımlılık yaratan bir tür uyuşturucu etki yaparak hastaları sakinleştiren işlevi vardı ve gerçekten de yan etkileri çoktur. 1980'lerden sonra sinir sistemi ilaçları bilimsel gelişmelerle birlikte yan etkileri çok aza indirildi ve ihtiyacı olan gönül rahatlığıyla kullanmaya başladı. Fakat halk arasındaki eski inanış değişmedi: psikiyatrik ilaçlar bağımlılık yaratır, çok yan etkileri vardır" inanışı.
Psikiyatri ilaçları da diğer tıp dallarında verilen ilaçlar gibi olumlu etkisi olduğu gibi bazı yan etkileri olabilir. Fakat halk arasında bu ilaçlar hakkında çok yanlış inanışlar maalesef kesin doğrular halini almış durumda. Bu öyle bir boyuta gelmiş hasta yetişkin, olsun çocuk olsun tedavi sürecinde ilaç varsa tedavi olmaktan vazgeçilebiliyor.
PEDAM (Psikiyatrik Eğitim Araştırma ve Tedavi Merkezi) ilaçların bağımlılık yapmadığını şu şekilde özetliyor:
"Halk arasında bütün sinir ilaçlarının bağımlılık yaptığı ve uyuşturucu ilaçlar olduğu yolunda yaygın bir inanış vardır. Temelde bu inanış psikiyatrik hastalıkların doğan seyrini bilmemekten ve ilaçların etkilerini yanlış yorumlamaktan kaynaklanır. Özellikle antidepressan ilaçların yani depresyon tedavisinde kullanılan ilaçların kesilmesi ile hastalık belirtilerinin tekrar nüks etmesi hasta ve yakınları tarafından ilaca bağımlılık olarak yorumlanmaktadır.
Oysa hastanın iyileştikten sonra da belli bir süre ilacını kullanmak zorunda olması bilimsel anlamda bu bağımlılığı ifade etmemektedir. Bunu sıkça kullandığım bir örnekle ifade etmeye çalışayım. Siz derin bir uçuruma düşseniz ve bu uçurumun dibinde iken bir kişi size ip uzatsa ve siz de bu ipe tutunarak tırmanmaya başlasanız, ama tam yukarıya ulaşmadan hafif bir düzlük görünce tamam bitti deyip ipi bıraksanız tekrar düştüğünüzde neden düştüm diyebilir misiniz?
İşte psikiyatrik hastalıklarda da sık yapılan bir yanlış var ki oda şikayetlerdeki düzelmeler başlar başlamaz ilacın kesilmesidir. Oysa her şey düzeldikten sonra bile bir süre ilaç kullanmak zorundayız. Bu süre depresyonda tam düzelmeden sonra hiçbir belirti yokken bile 6 aydır.
Diğer yandan psikiyatrik ilaçların (diazem , akineton ve benzeri birkaç ilaç dışında) bağımlılık oluşturma ihtimali pek yoktur. Bu ilaçlarda yeşil reçete ile satılmakta ve doktor kontrolü altında kullanıldıklarında gayet faydalı ilaçlardır. Ancak bazen kötüye kullanılabilmektedirler ki bunun da önlenmesi çok fazla mümkün olamamaktadır.
Kısaca psikiyatrik hastalıklarda hekimin önerdiği uygun doz ve uygun sürede kullanılan ilaçların bağımlılık yapma ihtimali yoka yakın derecede azdır. Eğer ilaç kesildikten sonra bir takım sıkıntılar nüksediyorsa o zaman kullanılan ilacın bağımlılık etkisinden değil, yaşanılan hastalığın hala mevcut olduğundan şüphe etmek gerekir. (Kaynak: 20 Ekim 2010, http://www.pedam.com/ilac/ilac_kullanimi.htm)"
Psikiyatride kullanılan sinir sistemi ilaçlarını 4 şu grupta ayrılıyor:
1-Antidepresan ilaçlar (öncelikle depresyonda kullanılan ilaçlar)
2-Antipsikotik ilaçlar (öncelikle şizofrenide kullanılan ilaçlar)
3-Kaygı giderici ilaçlar (huzursuzluk, sıkıntı gibi hallerde kullanılan ‘müsekkin' ilaçlar)
4-Mizaç dalgalanmalarını önleyen ilaçlar (lityum tuzu ve bazı sara ilaçları)
Psikiyatrik ilaçlar içinde halk arasında en fazla antidepresan konuşulur. Antidepresan ilaçlar hakkında psikiyatri uzmanları şunları vurguluyor;
1- Antidepresan ilaçlar beyinde suni bir mutluluk yaratmayıp tam tersine bozulmuş olan dengeyi yeniden sağlar. Antidepresanlar, depresyonu olmayan kişilerde fayda getirmez.
2-Antidepresan ilaçların etkileri geç başlar (en erken 2-3 hafta sonra). Arada bir 1-2 hap içerek depresyondan kurtulmak mümkün değildir.
3-Antidepresan ilaçlar, doktor söylemeden kesinlikle bırakılmamalıdır. Kişi haftalar içinde tamamen iyileşse bile, antidepresan ilaca en az 6 ay devam edilmelidir. Çünkü depresyonun düzeldikten sonra ilk 6 ay içinde tekrarlama riski yüksektir.
4- Antidepresan ilaçlar bağımlılık yapmaz.
5- Antidepresan ilaçlar uyuşturucu değildir. Antidepresan keyif vermez, zaten yukarıda belirttiğimiz gibi etkisi en erken 2-3 haftada başlar. Bazı antidepresanların uyku ve sersemlik gibi yan etkilere yol açtığı doğrudur. Ancak son 10-15 yılın en mühim tıbbi gelişmelerinden biri, uyku ve sersemlik yapmayan antidepresan ilaç çeşitlerinin artmasıdır. Artık hemen hiçbir ciddi yan etki ortaya çıkmadan depresyon tedavisi genellikle mümkündür.
Antidepresan ilaçlar depresyon dışındaki durumlarda da faydalıdır. Obsesif kompülsif bozuklukta (takıntı hastalığı) ilk tercih edilen ilaçlar, özellikle serotonin üzerinden etki gösteren antidepresanlardır. Ağrı tedavisinde elimizdeki en önemli silahlardan biri yine antidepresan ilaçlardır. Panik bozukluğunda, çocuklarda gece işemelerinde, kadınlarda adet öncesi gerginlik durumlarında, sigara isteğinin azaltılmasında, erkeklerde cinsel ilişki sırasında erken boşalmanın giderilmesinde ilk başvurulan ilaç bir antidepresandır.
Kullandığınız ilaçlarla ilgili en doğru bilgiyi size düzenli olarak gittiğiniz psikiyatri uzmanı verecektir. Bu yazımda psikiyatrik ilaçlara karşı olumsuz bakış açısını göstermeye çalıştım. Lütfen bu alanda yıllarca eğitim görmüş tıp fakültesi mezunu ve uzmanlığını almış psikiyatri uzmanlarının da doktor olduğu ve doktorun gereksiz yere ilaç vermeyeceğinin farkında olun ve hiç bir bilginiz olmayan alanla ilgili doktorun verdiği ilaçları eleştirerek uzmana saygısızlık yapmayın. Birçok psikiyatri uzmanı nerdeyse hastalarının % 70'nin " ilaca gerek var mı, Bu beni daha da hasta eder mi, Bağımlılık yapar mı, Kullanmasam olmaz mı? gibi sorgusuna ve şüphesine maruz kalıyor ve tedavi edeceği hastayı birde ilaç kullanması için ikna etmek zorunda kalıyor ve zaman kaybediyor. Bu uzman doktorun aldığı eğitime saygısızlık oluyor.
Diğer tıp doktorunun ilaçlarını kullanmada tereddüt etmiyorsanız, sorgulamıyorsanız aynı saygıyı ve güveni psikiyatri uzmanları da hak ediyor. Lütfen uzmanın ve doktorun işine karışmayın. Konu psikoloji olunca hastalar uzman oluyor ve uzman ve doktorların tedavi yöntemlerinden verdiği ilaca kadar eleştirel oluyor. Bu durum uzman ve doktorların tedavi sürecinde zaman kaybetmesine ve motivasyonlarının düşmesine neden oluyor.
Psikiyatri uzmanlarının tedavi yöntemlerine saygı duymanız ve psikiyatrik ilaçlara karşı ön yargısız olmanız dileğiyle,
Pedagog Sevil Yavuz Gümüş
Parenting Skills & Counseling Center Kurucusu,
Çocuk ve Ergen Psikolojisi Uzmanı,
Filial Oyun Terapist
Kaynaklar:
1. 20 Ekim 2010 URL:http://gundempsikiyatri.com/psikiyatrik%20ilaclar.htm
2. 20 Ekim 2010URL:http://www.mcaturk.com/psikiyatristler_psikologlar.html
3. URL:http://www.donusumkonagi.net/makale.asp?id=268&baslik=psikiyAtrik_ilAclAr_genel_bilgi&i=psikiyatri_ilaclari (20 Ekim 2010)
4. URL: http://www.pedam.com/ilac/ilac_kullanimi.htm (20 Ekim 2010)
|
