Yediden yetmişe herkes tarafından izlenen, komik ve eğlenceli bulunan bu animasyon filmi çocuklar için gizli bir silah niteliğinde. Shrek  serisi çocukların psikolojilerini ve davranışlarını olumsuz etkilemenin gizli bir silahıdır.  Aileler  Shrek serisini çocuklarıyla mutlu  bir şekilde izlerken bu tehlikenin farkında  değil. 

Shrek’in aklınızda kalan birçok sahnesinde olumsuz içerik yer almaktadır. Shrek’i izleyenlerin aklına bu sahneler hem gelecektir.  Shrek’in gerçekten de  çocuklara uygun bir film olup olmadığını anlamak isteyen Tekdemir ve Gültekin ( 2010) Shrek 1-2-3 serisininin içeriğini bilimsel olarak incelemişlerdir.

Shrek Serisinin içeriğinin “içerik analizi” tekniği ile incelenmesi sonucunda  çocukların psikolojilerini ve davranışlarını olumsuz etkileyecek  olumsuz içeriklerin olduğu ortaya çıkmıştır. Filmde  iyiliğe karşı kötülük, güzelliğe karşı çirkinlik, edebe karşı edepsizlik gibi  kavramlar normalleştirilmiştir.  Film kahramları her ne kadar iyi olarak kodlansalar da onlar üzerinden olumsuz içerikler normalleştirilerek izleyicilere ulaşmıştır. Bu araştırma sonucunda  Shrek 1-2-3 serisinin 170 sahnesinden %43.3’ü  “çirkinlik”, % 20’si “cinsellik”, %10’u ise “cinsiyet karmaşası” gibi toplamda bu üç serinin % 75.4’ünün, yani dört sahneden üçünün negatif içeriğe sahip olduğu ortaya çıkmıştır.

Tekdemir & Gültekin (2010) hem çocuklara, hem de yetişkinlere hitap eden bu animasyon filmlerini “uniage” olarak adlandırıyor.  Çünkü yetikin ve çocuk ayrımı içermiyor ve her yaş grubuna hitap ediyor. Bu filmleri anne baba çocuk birlikte izleyebiliyor.  Diğer taraftan anne babalar için eğlenceliyken, çocuk için sakıncalı içerik taşımaktadır.

Sherk 1-2-3 serisinin 4 sahnesinden üçünün negatif içeriğe sahip olmasından da anaşılacağı gibi tamamen yetişkinlere yönelik animasyon filmdir.  En tehlikelisi  ise çocukların hoşlanacağı tarzda ve masum bir  çizgi animasyon şeklinde sunulmasıdır.  Bu filmler çocuk filmleri olarak  yetkililer tarafından kabul edilmemelidir ve yaş sınırı konulmalıdır. Çünkü çocuklar izledikleri filmlerinin kahramanlarıyla kendilerini özleştirir ve onları rol model olarak alır. Bu kahramanların yaptıklarını koşulsuz olarak doğru kabul eder ve örnek alırlar. Diğer taraftan örnek alabilecekleri içerik ise argo konuşmalar, cinsel içerikli çirkin espiriler ve görüntülerdir. Bu kuşkusuz bu negatif içerik çocukların konuşmalarına, davranışlarına yansıyacaktır ve çocukların ruh sağlığını ve gelişimlerini olumsuz etkileyecektir.

Yetişkinlere yönelik olan, çirkinlik, cinsellik içeren ve cinsiyet karmaşasına neden olan  animasyon filmlerinin çocuklar üzerindeki etkileri neler olabilir?

            Öncelikle çocuğa neden "çocuk" dediğimizi düşünmemiz gerek. Eğer doğuştan yetişkinlerin bilgi, beceri, bilişsel, duygusal ve sosyal seviyesinde olsalardı tabii ki öyle demezdik. Yani çocuklar birer yetişkin değil. Yetişkinlerin algılama ve  anlama seviyesinde olmadığı  ve gelişim sürecinde olduğu için yaşadıkları ve gördükleri her şey, onların dünyasına uygun olması gerekiyor.

İşte bu serideki sahneleri de, bir yetişkin gibi süzgeçten geçiremeden özümsüyecek ve örnek alacaklar. Yetişkinlere özel "cinsel içerikli espirileri ve sözleri" anlamadıkları için bunları arkadaşlarına ve büyüklerine karşı kullanmaya başlayacaklar ve neticesinde ise tepki görecekler."

         Bunun yanı sıra çocuk çocukluğunu yaşamadan “ yetişkin dünyasına girmiş olacak ve bu dünyayı anlamaya çalışarak erken olğunlaşacaktır. Çocukların sağlıklı gelişimi için her dönemi sağlıklı geçirmeli ve dönem atlamamalıdır. Çocukluk dönemini yaşamadan ergenliğe ve erken yetişkinlik dönemine girmek sakıncalıdır. Bu sorun bir sürü çizgi film ve animasyon filmlerinin sorunudur. Bu filmlerde çocukların dünyasında olmayan  “aşk, sevgi, cinsellik, güç, kıskançlık, düşmanlık” gibi kavramlar üzerine hikayeler geliştiriliyor ve çocuklara sunuluyor.  Bu çocuğun çocukluk dönemini tamamlamadan ergenlik dönemine atlamasına, o dönemi  erken yaşamasına neden oluyor. Ergenlik dönemi için hazır olmayan bir çocuğun bu dönemi erken yaşaması birçok psikolojik ve davranış problemlerine neden oluyor.

Cinsel kimliğin geliştiği çocukluk döneminde cinsel kimliklerin doğru şekilde sunulması çok önemlidir. Bir erkeğin ruj sürmediği kesindir. Diğer taraftan Shrek filminde Sherk’in dudağına ruj sürmesi ,Prensin tayt giymesi, eşeğin jartiyer giymesi, Fiona’nın Shrek’le birlikte traş olması gibi sahneleri izleyen çocuk bu durumu normalleştir. Bu davranışların erkeklere özel olduğunu düşünmeye başlayabilir.  Bu film izledikten sonra erkek çocuk annesin rujunu sürmek isteyebilir. Aynı zamanda tansseksüel bir ablaya, Fiona’nın bir erkek gibi 3 dört kişiyi birden dövmesine ve Shrek’ten daha güçlü olmasına anlam veremeyebilir. Bunlar çocukta cinsiyet karşmaşasına neden olur ve cinsel kimlik gelişimlerini olumsuz etkiler.

Film çirkin cinsel içerikli şakalar ve görüntüler üzerine kurulmuş. Shrek’in okulda arkadaşlarının don indirme şakasını izleyen çocuk  aynı şakayı arkadaşlarına yapmak isteyebilir.  Masturbasyon yapan Prens, kahramanların öpüşme sahneleri, “ah” seslerini çıkaran eşşek gibi sahneler çocukların dünyasına uygun değildir.

Bu animasyon serisi  edepsiz, cinsel çirikli fıkraların animasyon haline getirilmiş hali gibi. Bu film yetişkinler için bile uygun değil. Tamamen kabalığın, argo konuşmaların, edepsizliğin, kontrolsüz dürtülerin puan aldığı bir film.  Bunu eğlenceli ve sevimli hale getiren tek şey “ kahramanların gerçek değil, sanal olması”dır. Gerçek kahramanlar bu şekilde davransa bu kadar eğlenceli gelmeyecektir. Kullanılan espiriler ve bazı sahneler çocuklar için de yetişkinler için de mide bulandırıcı olacaktır. Burada animasyonun bir kültürü yaymada araç olarak kullanıldığını görüyoruz.

Bu film Amerika kültürünün kültürel değerlerimizi bozulmasını kolaylaştırıyor.  İncelik yerine kabalık, ahlak ve saygı yerine edepsizlik ön plana çıkıyor. Büyüklere saygı, terbiye, toplum içinde gerekli ahlakli davranış örnekleri yer almıyor. Bunun yerine lezbiyen, gay gibi çocukların analamaycağı, hatta kültürümüzde yetişkinler arasında bile konuşulmayan  ve Amerika’da doğal karşılanan konular artık internet ve bu tarz filmlerin etkisiyle normalleştirilmeye çalışılıyor ve çocukların dünyasına sokuluyor.

Çocuklar gelişim süreci içindedir ve bu gelişim süreci çevresinin etkileriyle olumlu veya olumsuz  etkilenir. Çocukların bu gelişim süreci içinde ailesi tarafından korunması ve sakıncalı içerikteki animasyon ve çizgi filmlerden uzak tutuması gerekiyor.   Yetkililerde bu tarz filimleri çocuk filmi olarak onaylamadan önce pedagoglardan destek almalı ve uzmanlara danışarak karar vermelidir. Sakıncalı bu  vb. Çizgi ve animasyon filmleri yayından kaldırmalıdır.

Çocuklarınızı bu tarz animasyon ve çizgi filmlerden uzak tutmanız dileğiyle...,

Pedagog Psk. Dan.  Sevil Yavuz Gümüş

Çocuk ve Ergen Psikolojisi ve Gelişimi Uzmanı

Parenting Skills & Counseling Kurucusu